Jaka temperatura w sali lekcyjnej jest wymagana?
W pomieszczeniach, w których odbywają się zajęcia szkolne, temperatura musi wynosić co najmniej 18°C. Wymóg ten określa rozporządzenie dotyczące bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach, a konkretnie jego § 17. Dotyczy sal, w których uczniowie uczestniczą w lekcjach, niezależnie od tego, jaki przedmiot jest w nich prowadzony.
Przepis ustanawia temperaturę minimalną, a nie jedną optymalną wartość dla każdej szkoły i każdej sali. Nie wyznacza też osobnych progów zależnych od wieku uczniów, pory dnia czy rodzaju zajęć. Oznacza to, że pomieszczenie spełnia kryterium określone w przepisach, jeśli podczas zajęć można w nim zapewnić co najmniej 18°C.
Warto jednak rozróżnić temperaturę wymaganą prawem od temperatury odczuwanej jako komfortowa. Odczyt wynoszący 18°C spełnia minimum, ale nie gwarantuje, że każdemu uczniowi będzie ciepło. Komfort zależy również od ruchu powietrza, wilgotności, nasłonecznienia, ubioru, aktywności dzieci i młodzieży oraz sprawności wentylacji. Ta sama temperatura może być odbierana inaczej w sali z przeciągiem i inaczej w pomieszczeniu, w którym powietrze jest spokojne.
Co dzieje się, gdy w szkole jest mniej niż 18°C?
Jeśli szkoła nie może zapewnić w sali wymaganych 18°C, dyrektor zawiesza zajęcia na czas oznaczony i powiadamia organ prowadzący. Nie chodzi więc wyłącznie o to, że uczniowie odczuwają chłód lub że na zewnątrz panuje mróz. Istotne jest, czy w pomieszczeniu, w którym mają odbywać się lekcje, da się utrzymać temperaturę wymaganą przepisami.
W pierwszej kolejności szkoła powinna ocenić sytuację i podjąć działania, które mogą przywrócić właściwe warunki, na przykład sprawdzić ogrzewanie. Jeżeli mimo podjętych działań nie można osiągnąć minimum, zajęcia nie powinny być prowadzone w takich warunkach. Zawieszenie ma określony czas, a organ prowadzący powinien zostać o nim powiadomiony.
Temperaturę należy oceniać na podstawie pomiaru w sali, a nie wyłącznie na podstawie odczuć uczniów, informacji o pogodzie czy wskazania termometru umieszczonego na zewnątrz budynku. Rzetelny odczyt wymaga sprawnego termometru ustawionego w miejscu reprezentatywnym dla warunków, w których przebywają uczniowie. Wynik może być mylący, jeśli urządzenie znajduje się bezpośrednio przy grzejniku, oknie, drzwiach albo w nasłonecznionym punkcie.
Czy mróz na zewnątrz oznacza automatyczne zamknięcie szkoły?
Nie. Niska temperatura na zewnątrz to odrębna sytuacja od zbyt niskiej temperatury w sali i nie powoduje automatycznego zamknięcia szkoły. Zajęcia mogą zostać zawieszone z powodu silnego mrozu, gdy temperatura wynosi −15°C lub mniej, a wymagane pomiary zostały wykonane o określonej porze przez dwa kolejne dni poprzedzające zawieszenie.
Temperaturę zewnętrzną mierzy się o godzinie 21:00. Spełnienie warunku dotyczącego mrozu daje dyrektorowi możliwość zawieszenia zajęć, ale decyzja wymaga zgody organu prowadzącego. Samo wskazanie −15°C na termometrze w ciągu dnia nie wystarcza, podobnie jak pojedynczy odczyt z jednego wieczoru. Liczą się pomiary o wskazanej godzinie w dwóch kolejnych dniach oraz uzyskanie wymaganej zgody.
W praktyce należy zatem odróżniać dwie podstawy działania. Gdy problemem jest temperatura w sali niższa niż 18°C i szkoła nie może zapewnić wymaganego minimum, dyrektor zawiesza zajęcia na czas oznaczony i powiadamia organ prowadzący. Gdy chodzi o skrajny mróz na zewnątrz, dyrektor może zawiesić zajęcia po spełnieniu warunków pomiaru i uzyskaniu zgody tego organu.
Jak ocenić temperaturę i komfort w sali?
Wynik pomiaru powinien możliwie dobrze odzwierciedlać warunki, w których odbywają się lekcje. Termometr umieszczony przy kaloryferze może pokazywać więcej niż urządzenie ustawione w głębi pomieszczenia. Z kolei sąsiedztwo nieszczelnego okna lub drzwi może zaniżyć odczyt i nie oddawać temperatury panującej w pozostałej części sali. Dlatego znaczenie ma zarówno sprawność urządzenia, jak i miejsce jego ustawienia.
Na warunki cieplne wpływa nie tylko moc ogrzewania. Znaczenie mają izolacja budynku, szczelność okien, wielkość sali, liczba osób oraz ekspozycja na słońce. Pomieszczenie może szybko się wychładzać, jeśli traci ciepło przez nieszczelne okna, a w słoneczny dzień nagrzewać się mocniej niż sala położona od zacienionej strony budynku. Różnice mogą występować także między pomieszczeniami w tej samej szkole.
Ważnym elementem jest również wymiana powietrza. Wietrzenie pomaga poprawić jego jakość, ale zimą może szybko obniżyć temperaturę. Szkoła musi więc godzić wentylację z utrzymaniem wymaganych warunków cieplnych. Krótkie, intensywne wietrzenie może być łatwiejsze do pogodzenia z ogrzewaniem niż długotrwałe pozostawianie uchylonych okien. Nie zmienia to jednak obowiązku zapewnienia minimum 18°C podczas zajęć.
Jak szkoła może utrzymać właściwe warunki?
Utrzymanie temperatury wymaga sprawnego systemu ogrzewania i ograniczania strat ciepła. Gdy w sali robi się chłodno, warto sprawdzić, czy grzejniki działają prawidłowo, czy okna są szczelne i czy pomieszczenie nie jest nadmiernie wychładzane podczas wietrzenia. Takie działania mogą pomóc poprawić warunki, ale nie zastępują pomiaru temperatury ani nie zmieniają wymogu określonego w przepisach.
W dłuższej perspektywie znaczenie mają kontrola temperatury w poszczególnych salach, usprawnianie ogrzewania i termomodernizacja budynków. Ograniczenie strat ciepła może ułatwić utrzymanie stabilnych warunków oraz zmniejszyć zużycie energii. Nie ustanawia jednak innego progu: podczas zajęć nadal trzeba zapewnić co najmniej 18°C.
Najważniejsze jest rozpoznanie, z jaką sytuacją ma się do czynienia. Temperaturę w sali ocenia się według wymogu minimum 18°C, natomiast zawieszenie zajęć z powodu mrozu na zewnątrz opiera się na pomiarach o 21:00 przez dwa kolejne dni i wymaga zgody organu prowadzącego. Rozdzielenie tych zasad pozwala uniknąć błędnego założenia, że każda chłodna sala lub każdy dzień z silnym mrozem oznacza automatyczne zamknięcie szkoły.
Wykorzystane materiały
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/bezpieczenstwo-i-higiena-w-publicznych-i-niepublicznych-szkolach-17000098/roz-1
- https://www.gov.pl/attachment/66e86318-d207-4faa-a9e1-a079df53f8b1